Kleszcze stomatologiczne

Zastosowanie w gabinecie zależy od sposobu przenoszenia siły

Narzędzia te służą do stabilnego uchwycenia twardych struktur albo elementów pomocniczych tam, gdzie pinceta nie daje wystarczającej siły, a nożyczki czy skalpel pełnią inną funkcję. Dzioby odpowiadają za kontakt z polem zabiegowym, zamek utrzymuje osiowość pracy, a rękojeść pozwala kontrolować nacisk bez nadmiernego skręcania nadgarstka.

W praktyce gabinetowej obok modeli ekstrakcyjnych stosuje się też odmiany do koferdamu, zwykle o długości około 170 mm, przeznaczone do zakładania i zdejmowania klamer. Spotyka się również kleszcze Weingarta oraz kleszcze Wintera, dobierane do określonych wskazań. Potoczne określenie szczypce do wyrywania zębów nie oddaje tych różnic i bywa mylące przy kompletowaniu instrumentarium.

Geometria robocza porządkuje dobór do zęba i łuku

Dobór części roboczej powinien wynikać z lokalizacji zęba i osi dostępu. Innej geometrii wymagają zęby górne, innej dolne, a jeszcze innej – odcinek przedni i strefa trzonowców. Dlatego w gabinecie stosuje się zarówno pojedyncze modele, jak i zestawy kleszczy do zębów górnych i dolnych.

W codziennej pracy najczęściej dobiera się:

• kleszcze proste do siekaczy i kłów, przenoszące siłę w osi zębów przednich
• kleszcze esowate do zębów przedtrzonowych i trzonowych, ułatwiające dostęp z boku
• kleszcze bagnetowe do zębów górnych, ułatwiające dostęp i poprawiające widoczność w obrębie szczęki
• profile chirurgiczne o węższych dziobach, ułatwiające uchwycenie tkanek lub elementów kostnych

Asymetria dziobów, zbyt szeroki rozstaw rękojeści albo wyczuwalny luz na zamku szybciej dyskwalifikują narzędzie niż deklaracja producenta. W ekstrakcji liczy się zgodność kształtu z anatomią korony i szyjki, ponieważ ogranicza to ryzyko ześlizgu.

Materiał i zgodność wyrobu wpływają na trwałość obiegu narzędzi

Narzędzia te powinny zachowywać geometrię po wielokrotnej dezynfekcji i sterylizacji. W ocenie jakości znaczenie ma nie tylko wykończenie powierzchni, ale też powtarzalność działania po kolejnych cyklach w autoklawie. Przy kwalifikacji do obiegu praktyczne znaczenie mają:

• stal nierdzewna stosowana w narzędziach chirurgicznych, odporna na korozję i przebarwienia
• znak CE, oznaczający zgodność wyrobu z wymaganiami dla wyrobów medycznych
• precyzja spasowania dziobów, bez luzów bocznych, z równomiernym domykaniem
• ergonomia rękojeści, umożliwiająca kontrolę chwytu także w rękawicach

Przy kompletowaniu kasety zabiegowej większe znaczenie ma zgodność geometrii roboczej z procedurą niż rozbudowany, przypadkowy zestaw. Dobrze dobrane kleszcze mogą skracać tor ruchu i ułatwiać stabilny chwyt bez korekt w polu zabiegowym.